Đánh giá mức độ ngập lụt hạ du do xả lũ hồ chứa nước Vực Tròn, Quảng Trị

Ngập lụt hạ du do vận hành xả lũ hồ chứa là một trong những hiên tượng gây thiệt hại lớn về người và tài sản, đặc biệt là tại các khu vực đồng bằng ven biển miền Trung, Việt Nam. Nghiên cứu này tập trung đánh giá mức độ ngập lụt khu vực hạ du hồ Vực Tròn, tỉnh Quảng Trị, trong điều kiện vận hành xả lũ kết hợp với mưa hạ du và ảnh hưởng của thủy triều. Quá trình mô phỏng được thực hiện thông qua hệ thống mô hình MIKE, trong đó mô hình mưa – dòng chảy NAM được sử dụng để tính toán dòng chảy nhập lưu, còn mô hình MIKE FLOOD được áp dụng để mô phỏng ngập lụt hạ du. Thông số mô hình NAM được hiệu chỉnh và kiểm định dựa trên số liệu quan trắc tại trạm thủy văn Đồng Tâm, trong khi mô hình MIKE FLOOD được hiệu chỉnh và kiểm định bằng số liệu điều tra vết lũ trên thực địa. Các kịch bản ngập lụt được xây dựng tương ứng với các tần suất lũ khác nhau nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng về không gian và độ sâu ngập. Kết quả tính toán cho thấy diện tích và mức độ ngập lụt gia tăng rõ rệt khi điều kiện vận hành và các yếu tố bất lợi tăng lên, trong đó các khu vực địa hình thấp ven biển chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất. Phần lớn diện tích ngập tập trung ở các mức ngập nông đến trung bình (dưới 1m), song vẫn tồn tại các vùng ngập sâu có nguy cơ cao đối với an toàn con người. Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học phục vụ công tác vận hành hồ chứa, cảnh báo lũ và giảm thiểu rủi ro ngập lụt cho khu vực hạ du hồ Vực Tròn.

1. ĐẶT VẤN ĐỀ

2. GIỚI THIỆU KHU VỰC NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU THU THẬP

3. MÔ PHỎNG DÒNG CHẢY GIA NHẬP Ở HẠ LƯU

4. MÔ HÌNH THUỶ LỰC MÔ PHỎNG NGẬP LỤT

4.1. Giới thiệu về mô hình

4.2. Thiết lập mô hình

4.3. Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình

4.4. Các kịch bản xả lũ và kết quả xây dựng bản đồ ngập lụt

5. KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Châu, T. K., Lan, P. T. H. (2017). Ứng dụng mô hình thủy lực 1&2 chiều kết hợp xây dựng bản đồ ngậplụt hạ lưu hồ chứa Suối Mỡ. Tạp chí Khí tượng Thủy văn, 4:37–46

[2] Quang, N. D., Sơn, L. V., Hải, B. T., Văn, B. T., Dung, T. T. T. (2022). Nghiên cứu xây dựng bản đồ ngập lụt lưu vực sông Bùi và vùng phụ cận. Vietnam Journal of Hydrometeorology, 9(741):29–41

[3] Anh, T. N. (2011). Xây dựng bản đồ ngập lụt hạ lưu các sông Bến Hải và Thạch Hãn, tỉnh Quảng Trị.Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, 1S:1–8.

[4] Tuấn, H. N. (2017). Xây dựng bản đồ ngập lụt hạ du hồ chứa nước Eađrăng tỉnh Đắk Lắk ứng với các kịch bản xả lũ và đánh giá thiệt hại do ngập lụt gây ra. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Thủy lợi, 39:1–8.

[5] Vanderkimpen, P., Melger, E., Peeters, P. (2008). Flood modeling for risk evaluation—a MIKE FLOODvs. Flood Risk Management: Research and Practice, CRC Press, 77–84

[6] Patro, S., Chatterjee, C., Mohanty, S., Singh, R., Raghuwanshi, N. S. (2009). Flood inundation modelingusing MIKE FLOOD and remote sensing data. Journal of the Indian Society of Remote Sensing, 37(1):107–118.

[7] Tansar, H., Babur, M., Karnchanapaiboon, S. L. (2020). Flood inundation modeling and hazard assessmentin Lower Ping River Basin using MIKE FLOOD. Arabian Journal of Geosciences, 13(18)

[8] Dũng, L. H., Huy, L. Q., Thành, P. V. (2024). Ứng dụng mô hình Hec Ras mô phỏng ngập lụt hạ lưu sông Ba. Tạp chí khoa học Biến đổi khí hậu, 4:18-26.

[9] Thanh, Đ. Đ., Thành, L. T., Quyết, N. T. (2013). Xác định mức độ ngập lụt do xả lũ hồ chứa nước Lòng Sông tỉnh Bình Thuận. Tạp chí khoa học Thuỷ lợi và môi trường, số 42: 46-51.

[10] Dũng, Đ. Đ., Na, Đ. L., Thắng, N. M., Hương, L. T. (2024). Mô phỏng ngập lụt hạ du do vỡ đập Bắc Hà trên sông Chảy thuộc tỉnh Lào Cai. Tạp chí Khoa học Biến đổi khí hậu, số 6: 26-34.

[11] Huần, N. M. (2015). Xây dựng dữ liệu các hằng số điều hòa thủy triều phân bố trên không gian của vùng biển miền Trung Việt Nam. Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 31, Số 3S (2015) 157-166.

______________________________________________________________________

Chi tiết bài báo xem tại đây: Đánh giá mức độ ngập lụt hạ du do xả lũ hồ chứa nước Vực Tròn, Quảng Trị

Đỗ Xuân Khánh
Trường Đại học Thuỷ lợi

TẠP CHÍ KH&CN THỦY LỢI