TextBody
Huy chương 2

Đẩy mạnh đào tạo tiến sĩ và phát triển nguồn nhân lực trình độ cao gắn với chiến lược khoa học công nghệ của Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam

19/11/2026

Tin liên quan:

- Hội nghị công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chào mừng kỷ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11

- Đổi mới đào tạo Tiến sĩ thủy lợi: Tiếng nói tâm huyết từ các chuyên gia và cơ quan quản lý

- Toàn văn Phát biểu khai mạc, chỉ đạo định hướng công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực và chào mừng kỷ niệm ngày nhà giáo việt nam 20/11/2026 của Bí thư Đảng ủy - Giám đốc Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam GS.TS. Trần Đình Hòa


Trong không khí trang trọng hướng tới kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, tại Hội nghị công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực của Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam ngày 17/11/2026 vừa qua, PGS.TS. Đặng Hoàng Thanh – Phó Giám đốc Viện đã mang đến bản tham luận giàu tâm huyết: “Đào tạo tiến sĩ và phát triển nguồn nhân lực trình độ cao gắn với Chiến lược khoa học công nghệ của Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam”. Không chỉ là lời tri ân sâu sắc gửi tới các thế hệ người thầy, bài tham luận còn mở ra một lộ trình hành động quyết liệt, biến những bài toán lớn của thực tiễn thành bệ phóng để thế hệ nhà khoa học trẻ tỏa sáng và cống hiến.

PGS.TS. Đặng Hoàng Thanh trình bày báo cáo tham luận tại Hội nghị

Ba động lực mở ra thời điểm thuận lợi để bứt phá

Phân tích bối cảnh hiện nay, PGS.TS. Đặng Hoàng Thanh khẳng định đây là thời điểm đặc biệt thuận lợi để Viện bứt phá trong công tác đào tạo tiến sĩ và phát triển nhân lực chất lượng cao nhờ sự hội tụ của ba động lực lớn. Thứ nhất, hành lang thể chế đang ngày càng rộng mở khi các chủ trương, nghị quyết lớn của Đảng và Nhà nước tiếp tục khẳng định giáo dục, đào tạo và khoa học công nghệ (KH&CN) là quốc sách hàng đầu, xác lập mục tiêu chiến lược về gia tăng đầu tư cho nghiên cứu phát triển và đội ngũ nhà nghiên cứu. Cùng với đó, các quy định pháp luật mới về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã thiết lập cơ chế chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, trao thêm quyền tự chủ về tuyển dụng, đãi ngộ để thu hút nhà khoa học trẻ tài năng cũng như mở rộng hành lang mời gọi chuyên gia giỏi trong và ngoài nước. Thứ hai, những "bài toán lớn" của ngành Nông nghiệp và Môi trường đang được Chính phủ chỉ đạo rà soát, định hình rõ nét để sớm đưa vào triển khai thực tiễn. Trước thực tế 5 năm qua mới chỉ có khoảng 12% đề tài của Viện kết nối với doanh nghiệp, mỗi luận án tiến sĩ cần hướng tới địa chỉ ứng dụng cụ thể, giải quyết trực diện các vấn đề cấp bách như hạn hán, xâm nhập mặn, lũ lụt, an toàn hồ đập, an ninh nguồn nước và chống ngập đô thị. Thứ ba, các chính sách mới về đào tạo sau đại học đang mang lại cú hích mạnh mẽ khi quy định mức học bổng hấp dẫn (từ 7,4 đến 8,4 triệu đồng/tháng) cho nghiên cứu sinh (NCS) thuộc các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược – trong đó có nhóm ngành Khoa học trái đất và Xây dựng – đồng thời chuẩn hóa thời gian đào tạo tiến sĩ chính quy từ 3 đến 4 năm.

Thực trạng nhân lực và bài toán tăng tốc đào tạo tiến sĩ

Nhìn thẳng vào bức tranh nhân lực hiện tại, PGS.TS. Đặng Hoàng Thanh cho biết toàn Viện hiện có khoảng 880 cán bộ, trong đó có 4 giáo sư, 22 phó giáo sư, 64 tiến sĩ và 405 thạc sĩ. Đội ngũ có trình độ tiến sĩ trở lên đạt 90 người, chiếm 10,2%. Để đạt mục tiêu chiến lược 15% cán bộ có trình độ tiến sĩ trở lên vào năm 2030 (tương đương 132 người), Viện cần bổ sung khoảng 42 tiến sĩ trong 5 năm tới – tức bình quân 8 người/năm, cao hơn gấp đôi tốc độ bổ sung 4 người/năm (23 người) của giai đoạn từ năm 2020 đến nay. Mặc dù tỷ lệ cán bộ sau đại học toàn Viện đã đạt khoảng 56%, vượt mốc 50% của năm 2030, nhưng trọng tâm giai đoạn tới là nâng cao thực chất chất lượng chuyên môn, hình thành đội ngũ chuyên gia đầu ngành, khắc phục tình trạng phân bố nhân lực chưa đồng đều, rào cản ngoại ngữ và sự thiếu hụt lực lượng kế cận ở một số lĩnh vực. Về đào tạo, từ năm 2020 đến nay, Viện đã đào tạo thành công 28 tiến sĩ thuộc 5 chuyên ngành (trong đó có 11 NCS từ các cơ quan thuộc Bộ, Tổng cục, trường đại học và doanh nghiệp), nhưng công tác tuyển sinh giai đoạn 2020–2025 mới đạt 19 NCS (bình quân hơn 3 người/năm) và vẫn còn tình trạng NCS phải gia hạn hoặc gián đoạn học tập.

Nội lực vững vàng và bảy mũi nhọn làm "ngân hàng đề tài"

Dẫu thách thức là rất lớn, Phó Giám đốc Đặng Hoàng Thanh khẳng định mục tiêu này hoàn toàn khả thi dựa trên nội lực vững mạnh của Viện. Năm 2025, Viện đã công bố 59 bài báo quốc tế (gồm 34 bài ISI/Scopus), ký kết 325 hợp đồng KH&CN trị giá khoảng 412,3 tỷ đồng và được xếp loại Xuất sắc trong đánh giá tổ chức KH&CN công lập. Đặc biệt, Chiến lược KH&CN của Viện đã xác lập bảy hướng mũi nhọn, đóng vai trò như bảy "ngân hàng đề tài" gắn chặt với dữ liệu và hạ tầng nghiên cứu để các NCS khai thác, bao gồm: dự báo, cảnh báo lũ, hạn, mặn, ô nhiễm nước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), bản sao số và mô phỏng 3D thời gian thực; quản lý thông minh tài nguyên nước, nông nghiệp tiết kiệm nước, giảm phát thải qua tưới thông minh và cảm biến IoT; nghiên cứu xói lở, bồi tụ bờ sông, cửa sông, bờ biển kết hợp giải pháp mềm, rừng ngập mặn và bồi lắng hồ chứa; bảo đảm an toàn hồ đập, đê điều, chống úng ngập đô thị bằng giám sát thông minh, khảo sát không phá hủy và trạm bơm công suất lớn; phát triển hạ tầng nông thôn mới hiện đại, thông minh, sinh thái gắn với năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn; nghiên cứu liên ngành về lũ quét, sạt lở đất miền núi và sụt lún nền đất, khai thác nước dưới đất ở Đồng bằng sông Cửu Long; cùng việc hoàn thiện thể chế, chính sách, công cụ kinh tế và bảo hiểm rủi ro thiên tai trong quản lý tài nguyên nước. Do 5 chuyên ngành tiến sĩ hiện có chưa bao phủ hết cả bảy mũi nhọn này, Viện sẽ đẩy mạnh liên kết đào tạo, đồng hướng dẫn với các trường đại học, viện nghiên cứu và rà soát đề xuất mở thêm chuyên ngành mới.

Năm nhóm giải pháp hành động đồng bộ

Để hiện thực hóa mục tiêu chiến lược, PGS.TS. Đặng Hoàng Thanh đề xuất năm nhóm giải pháp hành động đồng bộ. Trước hết, Viện thực hiện nguyên tắc "đề tài đi trước, nghiên cứu sinh đi sau", gắn mỗi nhiệm vụ KH&CN lớn với ít nhất một suất NCS; mỗi đơn vị chuyên môn đề xuất tối thiểu 1–2 đề tài gắn với bài toán lớn của ngành để hình thành ngay ngân hàng 10–20 đề tài chất lượng cao từ 11 đơn vị. Thứ hai, xây dựng gói hỗ trợ toàn diện cho NCS từ việc tiếp cận học bổng theo Nghị định 179, hưởng thù lao khi tham gia nhiệm vụ KH&CN, hỗ trợ kinh phí công bố quốc tế, ngoại ngữ, thực tập ngắn hạn từ Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, đến việc bố trí việc làm và thu nhập đãi ngộ sau bảo vệ theo Nghị định 263. Thứ ba, minh bạch hóa lộ trình phát triển từ NCS đến phó giáo sư, giáo sư gắn với việc xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh trên từng mũi nhọn (gồm 1 giáo sư hoặc phó giáo sư đầu đàn, 3–5 tiến sĩ và các NCS) kết hợp thu hút chuyên gia theo Nghị định 249. Thứ tư, phát triển đồng bộ ba năng lực – chuyên môn sâu, dữ liệu và AI, ngoại ngữ học thuật – trên nền tảng gần 600 cán bộ đã đăng ký học kỹ năng số và sử dụng nền tảng AI công vụ; giao Viện Công nghệ số và Đào tạo làm đầu mối kết nối chuyên gia dữ liệu, AI vào từng nhóm nghiên cứu mạnh và mở rộng quyền khai thác Phòng thí nghiệm trọng điểm, hạ tầng nghiên cứu dùng chung. Thứ năm, gắn trực tiếp trách nhiệm phát triển nhân tài với người đứng đầu đơn vị ngang hàng với chỉ tiêu nhiệm vụ và doanh thu, đưa chỉ tiêu về NCS mới, tiến sĩ mới, chức danh khoa học và công bố quốc tế vào đánh giá thi đua hằng năm.

Khát vọng cống hiến và lời nhắn gửi thế hệ trẻ

Phó Giám đốc Viện nhấn mạnh, chỉ cần khoảng 10% trong lực lượng 405 thạc sĩ hiện có bước vào lộ trình đào tạo tiến sĩ trong 5 năm tới, Viện đã có ngay nguồn bổ sung khoảng 40 tiến sĩ. Khép lại bài tham luận, PGS.TS. Đặng Hoàng Thanh nhắn nhủ thế hệ cán bộ trẻ hãy mạnh dạn lựa chọn con đường nghiên cứu với khát vọng và quyết tâm cống hiến để biến các luận án tiến sĩ thành sản phẩm KH&CN phục vụ hiệu quả cho sản xuất, đồng thời gửi lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và thành công tới toàn thể các thầy cô giáo, các nhà khoa học nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11.

Ý kiến góp ý: