GS.TS Trần Đình Hòa tiếp tục làm Giám đốc Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam

Quyết định tái bổ nhiệm được Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp trao chiều 24/7, tại trụ sở Viện, ghi nhận đóng góp của cá nhân ông và tập thể Viện suốt thời gian qua.

Từ nhà khoa học đến người giải những bài toán của đất nước

Sinh năm 1970 tại Hà Tĩnh, GS.TS Trần Đình Hòa bắt đầu công tác tại Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam từ năm 1992 với vị trí nghiên cứu viên. Ông lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị như Phó Giám đốc Trung tâm Thủy công, Trưởng Ban Nghiên cứu Chiến lược và Phát triển công nghệ thủy lợi, Phó Viện trưởng trước khi được bổ nhiệm làm Giám đốc Viện năm 2021.

Hơn 30 năm làm việc liên tục trong cùng một hệ thống giúp ông trực tiếp tham gia nhiều chương trình nghiên cứu về thủy lợi, tài nguyên nước và phòng chống thiên tai trước khi tiếp tục được giao nhiệm kỳ mới.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp trao quyết định tái bổ nhiệm cho GS.TS Trần Đình Hòa. Ảnh: Bảo Thắng

Theo GS Hòa, nhiệm kỳ vừa qua diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi quyết định bổ nhiệm đầu tiên được công bố giữa đại dịch Covid-19, sau đó là hàng loạt thay đổi về tổ chức bộ máy, hợp nhất hai bộ, hoàn thiện hệ thống pháp luật và sắp xếp lại các đơn vị. Những biến động này khiến hoạt động của các tổ chức khoa học cũng phải điều chỉnh.

Bước sang nhiệm kỳ mới, theo ông, thách thức không chỉ nằm ở việc tìm nguồn lực nghiên cứu mà còn ở cách lựa chọn vấn đề nghiên cứu. Viện sẽ rà soát chiến lược phát triển giai đoạn 2026-2030, xác định rõ các lĩnh vực mũi nhọn và thay đổi tư duy xây dựng nhiệm vụ khoa học.

"Những vấn đề lớn của đất nước, của ngành và của địa phương phải trở thành các bài toán nghiên cứu trọng tâm của Viện", tân Giám đốc Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam nói. Ông cho rằng định hướng nghiên cứu không thể chỉ xuất phát từ năng lực sẵn có mà phải dự báo được những vấn đề Chính phủ, Bộ và địa phương sẽ cần trong tương lai.

Chỉ khi lựa chọn đúng bài toán và tập trung nguồn lực giải quyết hiệu quả, Viện mới duy trì được vị thế của một đơn vị nghiên cứu đầu ngành.

Từ cách tiếp cận đó, Viện đặt mục tiêu chuyển từ tư thế chờ giao nhiệm vụ sang chủ động đề xuất các chương trình khoa học lớn, mở rộng hợp tác với bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế để rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu với ứng dụng thực tế.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp đề nghị Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam tập trung nghiên cứu cơ bản thời gian tới. Ảnh: Bảo Thắng

Theo người đứng đầu Viện, nhiều công trình quy mô lớn chỉ có thể triển khai hiệu quả khi có sự tham gia đồng thời của cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Nguồn nhân lực cũng được xác định là ưu tiên hàng đầu. Trong khi đội ngũ chuyên gia đầu ngành đã tích lũy nhiều kinh nghiệm, Viện đứng trước yêu cầu cấp bách phải đào tạo lực lượng kế cận, tạo điều kiện để các nhà khoa học trẻ tham gia trực tiếp các nhiệm vụ lớn, đồng thời xây dựng cơ chế đánh giá và đãi ngộ phù hợp với đặc thù nghiên cứu khoa học.

Thước đo mới của một viện nghiên cứu

Chúc mừng GS.TS Trần Đình Hòa được Thường vụ Đảng ủy, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường tin tưởng, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp đồng thời cho rằng, yêu cầu đối với hệ thống nghiên cứu đã thay đổi đáng kể sau khi Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được ban hành.

Ông nhìn nhận, ngoài nghiên cứu cơ bản, mọi nhiệm vụ khoa học đều phải hướng tới sản phẩm cụ thể, có địa chỉ ứng dụng và có khả năng chuyển giao. Một công nghệ dù tốt nhưng chỉ tồn tại trong phòng thí nghiệm thì chưa tạo ra giá trị thực sự. Trong khi đó, nghiên cứu cơ bản vẫn phải tiếp tục được đầu tư để tạo nền tảng lâu dài, với khoảng 30% nguồn lực nghiên cứu dành cho lĩnh vực này.

Từ góc nhìn đó, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp đề nghị Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam tập trung vào 3 nhiệm vụ lớn là nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ. Những vấn đề như quản lý tài nguyên nước ở ĐBSCL, chống ngập cho các đô thị lớn, thích ứng với biến đổi khí hậu, sụt lún hay nước biển dâng đều cần những nghiên cứu độc lập, khách quan và có chiều sâu mà không nhiều đơn vị đủ năng lực đảm nhận.

Ông dẫn ví dụ TP.HCM đã đề nghị Viện thực hiện nghiên cứu độc lập về chống ngập trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nước biển dâng cùng với các đơn vị tư vấn khác. Theo ông, đây là tín hiệu cho thấy năng lực chuyên môn của Viện đang được các địa phương ghi nhận và trong thời gian tới Hà Nội, Đà Nẵng, Huế cùng nhiều địa phương khác cũng sẽ cần đến các kết quả nghiên cứu tương tự.

Tập thể lãnh đạo Viện chúc mừng GS.TS Trần Đình Hòa. Ảnh: Bảo Thắng

Một vấn đề khác được các đại biểu dự Hội nghị Công bố quyết định của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trưởng bổ nhiệm lại Giám đốc viện cùng nhấn mạnh, là cách đánh giá sản phẩm khoa học.

Theo GS.TS Trần Đình Hòa, nhiều nghiên cứu của Viện phục vụ phòng chống thiên tai, bảo đảm an toàn công trình hoặc quản lý tài nguyên nước chỉ áp dụng cho một địa phương hay một công trình cụ thể. Nếu áp dụng tiêu chí thương mại hóa hoặc doanh thu để đánh giá thì sẽ không phản ánh đúng giá trị của các sản phẩm công ích này.

Ông kiến nghị bổ sung các tiêu chí như hiệu quả xã hội, khả năng giảm thiệt hại, hỗ trợ quản lý nhà nước và phục vụ cộng đồng khi đánh giá kết quả nghiên cứu.

Quan điểm này cũng được Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Văn Long chia sẻ. Theo ông, giải pháp chống ngập cho TP.HCM hay phương án chỉnh trị sông Hồng có thể chỉ được áp dụng một lần nhưng vẫn là sản phẩm khoa học hoàn chỉnh, có giá trị thực tiễn rất lớn.

Hiệu quả của những nghiên cứu này cần được đo bằng khả năng bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân, giảm thiểu rủi ro thiên tai và hỗ trợ quản lý nhà nước, thay vì chỉ nhìn vào doanh thu hoặc số lần chuyển giao.

GS.TS Trần Đình Hòa phát biểu nhận nhiệm vụ. Ảnh: Bảo Thắng

Bên cạnh đó, ông Long cho biết Bộ đang rà soát hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm và các cơ chế thực hiện nhiệm vụ khoa học. Cụ thể, phòng thí nghiệm không thể chỉ là nơi đặt thiết bị mà phải trở thành trung tâm giải quyết các bài toán chiến lược, đồng thời là môi trường đào tạo đội ngũ khoa học kế cận.

Vụ Khoa học và Công nghệ cũng sẽ tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục, bảo đảm những nhiệm vụ cấp thiết không bị chậm lại chỉ vì các lỗi hành chính có thể khắc phục.

Khép lại hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp đưa ra tiêu chí mà theo ông sẽ quyết định vị thế của một viện nghiên cứu trong giai đoạn tới: "Thương hiệu của một viện nghiên cứu không được tạo nên bằng lịch sử hay truyền thống, mà bằng năng lực giải quyết những vấn đề mà đất nước và xã hội đang cần".

Với Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam, đây cũng là yêu cầu lớn đặt ra với nhiệm kỳ mới của GS.TS Trần Đình Hòa.

Theo Bảo Thắng/nongnghiepmoitruong.vn