Hoàn thiện quy trình vận hành công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé

Nhiều giải pháp đề xuất nhằm hoàn thiện quy trình vận hành, nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé, gắn với phát triển nông nghiệp bền vững

Đánh giá hiệu quả vận hành

Ngày 23/7, tại phường Rạch Giá (tỉnh An Giang), Viện Tài nguyên nước và Môi trường Đông Nam Á phối hợp với Công ty TNHH MTV Khai thác Thủy lợi Miền Nam tổ chức hội thảo “Đề xuất điều chỉnh quy trình vận hành công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé để nâng cao hiệu quả khai thác gắn với phát triển bền vững”.

GS.TS Nguyễn Tuấn Anh (Viện Tài nguyên nước và Môi trường Đông Nam Á) và các đại biểu chủ trì hội thảo. Ảnh: Trung Chánh.

Hội thảo có sự tham dự của đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam, Phân viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp, Công ty TNHH MTV Khai thác Thủy lợi miền Nam cùng lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, các chi cục chuyên ngành, Trung tâm Khuyến nông và nhiều địa phương thuộc các tỉnh An Giang, Cà Mau và TP Cần Thơ.

GS.TS Nguyễn Tuấn Anh (Viện Tài nguyên nước và Môi trường Đông Nam Á) cho biết, hội thảo là một phần của nhiệm vụ khoa học cấp quốc gia nghiên cứu, đề xuất các giải pháp khoa học và công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác hệ thống công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé. Mục tiêu là đánh giá toàn diện hiệu quả vận hành công trình phục vụ sản xuất nông - lâm - thủy sản. Đồng thời đề xuất phương án cơ cấu sản xuất phù hợp với quy hoạch sử dụng đất và điều chỉnh quy trình vận hành theo hướng phát triển bền vững.

Thời gian qua, nhóm nghiên cứu đã phối hợp với các địa phương khảo sát thực trạng cơ cấu sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp vùng hưởng lợi, đánh giá hiệu quả vận hành hệ thống công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé cũng như những tác động đến sản xuất và sinh kế của người dân. Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu xây dựng các phương án bố trí sản xuất, phát triển hạ tầng giao thông - thủy lợi nội đồng, hoàn thiện mô hình quản lý và dự báo tiềm năng khai thác công trình nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé thời gian qua đã phát huy hiệu quả trong kiểm soát mặn, điều tiết nguồn nước, góp phần ổn định sản xuất nông nghiệp và thủy sản trên vùng hưởng lợi hơn 384.000ha thuộc bán đảo Cà Mau. Ảnh: Trung Chánh

Đánh giá về hiệu quả công trình, PGS.TS Đoàn Doãn Tuấn (Viện Tài nguyên nước và Môi trường Đông Nam Á) cho biết, hệ thống thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé giai đoạn 1 đã phát huy hiệu quả trong kiểm soát mặn, điều tiết nguồn nước, phòng chống thiên tai. Qua đó góp phần ổn định sản xuất nông nghiệp và thủy sản trên vùng hưởng lợi hơn 384.000ha thuộc bán đảo Cà Mau. Hệ thống đã tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều mô hình sản xuất thích ứng với điều kiện sinh thái, đặc biệt là vùng lúa - tôm và vùng sản xuất nông nghiệp ven biển.

Tuy nhiên theo ông Tuấn, quá trình vận hành vẫn còn một số tồn tại. Việc kiểm soát mặn tại khu vực Kim Quy, Xẻo Quao và Bắc Hồng Dân chưa thật sự đáp ứng yêu cầu, có thời điểm độ mặn còn cao do hệ thống cống chưa được đầu tư khép kín, đồng bộ. Đây là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến hiệu quả điều tiết nguồn nước và khả năng phục vụ sản xuất ở một số khu vực.

Hoàn thiện quy trình vận hành

Từ thực tiễn trên, các chuyên gia đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống thủy lợi trong giai đoạn tới. PGS.TS Đoàn Doãn Tuấn kiến nghị tiếp tục đầu tư khép kín hệ thống công trình vùng hưởng lợi, ưu tiên các cụm cống Cà Mau, An Biên và An Minh (tỉnh An Giang). Đồng thời tăng cường phối hợp vận hành giữa hệ thống Cái Lớn - Cái Bé với hệ thống thủy lợi Quản Lộ - Phụng Hiệp, nhất là khu vực Bắc Hồng Dân nhằm nâng cao hiệu quả điều tiết nguồn nước liên vùng.

Những kết quả nghiên cứu thời gian qua đã góp phần bổ sung cơ sở khoa học quan trọng cho công tác quản lý, vận hành hệ thống thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé. Ảnh: Trung Chánh

Ở góc độ kỹ thuật, Thạc sĩ Nguyễn Đăng Luân (Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam) cho rằng, trong định hướng điều chỉnh quy trình vận hành đến năm 2030, cần tiếp tục duy trì các vùng sản xuất thủy sản mặn - lợ ven biển, giữ ổn định mô hình tôm - lúa. Đồng thời củng cố khả năng vận hành hệ thống thủy lợi nội đồng để chủ động kiểm soát mặn, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất. Để các giải pháp phát huy hiệu quả, địa phương cần sớm hoàn thiện hệ thống điện phục vụ vận hành các cụm cống An Biên - An Minh, đáp ứng yêu cầu điều tiết tự động và linh hoạt theo diễn biến nguồn nước.

Theo GS.TS Nguyễn Tuấn Anh, những kết quả nghiên cứu thời gian qua đã góp phần bổ sung cơ sở khoa học quan trọng cho công tác quản lý, vận hành hệ thống thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé. Các kết quả không chỉ giúp kiểm soát tốt vùng sinh thái ngọt, ổn định sản xuất mà còn định hướng phát triển cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp, từ sản xuất lúa đến nuôi trồng thủy sản theo từng tiểu vùng sinh thái.

Ông Nguyễn Tuấn Anh cũng kỳ vọng khi các bộ, ngành và địa phương triển khai đầu tư hoàn thiện các cụm công trình thủy lợi ven biển trong thời gian tới, sẽ tạo sự kết nối đồng bộ với hệ thống cống Cái Lớn - Cái Bé. Khi đó, tỉnh An Giang cùng các địa phương trong vùng sẽ chủ động hơn trong điều tiết nguồn nước, thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp và phát triển bền vững.

Theo Đ.T.Chánh/nongnghiepmoitruong.vn