Hội thảo khoa học góp ý cho luận án Tiến sỹ kỹ thuật của NCS. Vũ Thị Hồng Nghĩa

Chiều 30/1/2026, Cơ sở Đào tạo Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam đã tổ chức Hội thảo khoa học góp ý cho luận án tiến sỹ kỹ thuật của NCS Vũ Thị Hồng Nghĩa với đề tài luận án “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý vận hành bền vững hệ thống cấp nước sinh hoạt cho vùng núi cao, vùng khan hiếm nước khu vực miền núi phía Bắc”.

Luận án được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS. Nguyễn Tùng Phong và PGS.TS. Phạm Hùng

PGS.TS. Phạm Hồng Cường - Phó Trưởng Ban Tổ chức Hành chính phát biểu tại Hội thảo

Tham dự Hội thảo có GS.TS. Trần Đình Hòa - Giám đốc Viện - Thủ trưởng cơ sở đào tạo; Lãnh đạo Ban Tổ chức Hành chính; các chuyên gia, các nhà khoa học thuộc chuyên ngành kỹ thuật tài nguyên nước đến từ Cục Quản lý và Xây dựng Công trình Thủy lợi - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Viện Quy hoạch Thủy lợi, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà nội, Đại học Mỏ địa chất, Đại học Thủy lợi và các nhà khoa học thuộc các đơn vị thuộc Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam.

Phát biểu tại Hội thảo, thay mặt Cơ sở đào tạo Viện, GS.TS. Trần Đình Hòa - Giám đốc Viện - Thủ trưởng cơ sở đào tạo đã gửi lời cảm ơn các thầy, chuyên gia, nhà khoa học đã tham dự Hội thảo và cho biết dưới sự giúp đỡ của các thầy giáo hướng dẫn, luận án của NCS. Vũ Thị Hồng Nghĩa đã hoàn thành bản dự thảo. Hội thảo được tổ chức để xin ý kiến các thầy, chuyên gia, nhà khoa học giúp NCS và thầy giáo hướng dẫn có thể chỉnh sửa, hoàn thiện luận án về mặt khoa học, thực tiễn, tính mới và nội dung luận án trước khi bảo vệ Hội đồng cấp cơ sở. GS.TS. Trần Đình Hòa đề nghị NCS. Vũ Thị Hồng Nghĩa trình bày đầy đủ, ngắn gọn, tập trung vào các vấn đề chính và ghi chép đầy đủ các ý kiến của các chuyên gia, các nhà khoa học.

Trình bày tại Hội thảo, NCS Vũ Thị Hồng Nghĩa cho biết, trong những năm qua, Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình cấp nước sinh hoạt cho khu vực nông thôn, miền núi. Tuy nhiên, tại các vùng núi cao, vùng khan hiếm nước, công tác cấp nước sinh hoạt đang đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến điều kiện nguồn nước, kỹ thuật, hạ tầng và thể chế quản lý. Khu vực miền núi phía Bắc hiện còn tồn tại nhiều công trình cấp nước hoạt động kém bền vững, hạn chế về tổ chức quản lý, chính sách, kỹ thuật, tài chính cũng như sự tham gia xã hội…

Theo NCS. Vũ Thị Hồng Nghĩa cho biết, có nhiều nguyên nhân ảnh hưởng đến tính bền vững trong quản lý vận hành bao gồm: yếu tố về tổ chức, sở hữu - quản lý, môi trường chính sách, kỹ thuật-công nghệ, sự tham gia của xã hội, có sẵn nguồn nước và tài chính... trong đó những hạn chế, bất cập về tổ chức quản lý và hệ thống chính sách trong khai thác, vận hành và những yếu tố ảnh hưởng liên quan được coi là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự xuống cấp của các công trình, đặc biệt trong điều kiện biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế - xã hội lạc hậu..

Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu đã được triển khai nhằm đưa ra cơ sở khoa học để phát triển cấp nước nông thôn cũng như cho vùng núi cao, khan hiếm nước. Tổng quan sơ bộ cho thấy, những nghiên cứu này cũng đã tổng quan, tổng hợp ở những vùng có điều kiện kinh tế thuận lợi và chưa đề cập nhiều đến vùng núi cao, khan hiếm nước ở miền núi phía Bắc Việt Nam, nơi có nhiều yếu tố bất lợi như địa hình phức tạp, nguồn nước hạn chế, khả năng tiếp cận kỹ thuật - công nghệ còn hạn chế, và nguồn lực tài chính eo hẹp, NCS. Vũ Thị Hồng Nghĩa cũng cho biết.

Chính vì vậy, việc lựa chọn thực hiện luận án “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý vận hành bền vững hệ thống cấp nước sinh hoạt cho vùng núi cao, vùng khan hiếm nước khu vực miền núi phía Bắc” là hết sức cần thiết, góp phần bổ sung khoảng trống nghiên cứu trong lĩnh vực này mà còn mang lại cơ sở khoa học, thực tiễn quan trọng cho việc hoạch định chính sách, xây dựng mô hình quản lý hiệu quả và bền vững, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, đảm bảo an sinh xã hội và phát triển bền vững cho khu vực miền núi phía Bắc.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định được cơ sở khoa học và khoảng trống nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý vận hành bền vững HTCNNT cho vùng núi cao, vùng khan hiếm nước miền núi phía Bắc; Lựa chọn ra được các nhóm yếu tố ảnh hưởng và phương pháp xác định mức độ tác động của các nhân tố chính đến tính bền vững trong quản lý vận hành và HTCNNT cho vùng núi cao, vùng khan hiếm nước khu vực nghiên cứu; Xác định và lượng hóa mức độ tác động của các nhóm yếu tố chính đến tính bền vững trong quản lý vận hành và HTCNNT tập trung cho vùng núi cao, vùng khan hiếm nước khu vực nghiên cứu.

Về ý nghĩa khoa học và thực tiến, Luận án đã hệ thống và làm rõ cơ sở lý luận về quản lý vận hành bền vững HTCNNT cho vùng núi cao, vùng khan hiếm nước; Xây dựng bộ nhân tố ảnh hưởng đến quản lý vận hành bền vững HTCNNT cho vùng núi cao, vùng khan hiếm nước miền núi phía Bắc, được lượng hóa thông qua phương pháp EFA; Đề xuất được bộ tiêu chí, chỉ tiêu đánh giá tính bền vững trong quản lý vận hành bền vững HTCNNT cho vùng núi cao, vùng khan hiếm nước theo 6 nhóm nhân tố, phân theo 03 tác nhân chính.

Luận án Cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quân quản lý nhà nước trong công tác hoạch định chính sách, điều chỉnh mô hình tổ chức và nâng cao hiệu quả quản lý vận hành bền vững HTCNNT cho vùng núi cao, vùng khan hiếm nước; Bộ tiêu chí và khung đánh giá đề xuất có thể áp dụng thử nghiệm tại các địa phương miền núi phía Bắc để phân loại, đánh giá mức độ bền vững, làm cơ sở để xây dựng các chính sách, quy định… nhằm nâng cao hiệu quả bền vững của các công trình cấp nước

Cũng theo NCS. Vũ Thị Hồng Nghĩa, Luận án có 03 đóng góp mới bao gồm: (1) Dựa trên phương pháp EFA để xác định được các nhân tố thành phần cụ thể và lượng hóa mức độ ảnh hưởng của chúng đến tính bền vững trong QLVH HTCNNT với 42 nhân tố phân theo 6 nhóm nhân tố chính là thể chế chính sách; kinh tế tài chính; xã hội; quản lý vận hành; môi trường-nguồn nước; kỹ thuật công nghệ mà ảnh hướng đến 3 nhóm tác nhân (người dùng nước, cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị quản lý...khai thác) trong quản lý cấp nước nông thôn vùng núi cao; (2) Kết quả tìm ra hai nhân tố chính và lượng hóa được mức độ ảnh hưởng của mỗi nhóm đến QLVH bền vững HTCNNT vùng nghiên cứu; (3) Đề xuất các giải pháp chính sách dựa trên mức độ ảnh hưởng của các nhân tố thành phần và các nhóm nhân tố chính nhằm thúc đẩy sự tham gia, vai trò, trách nhiệm của từng tác nhân cụ thể tham gia QLVH bền vững HTCNNT.

Tại Hội thảo, các chuyên gia, các nhà khoa học đã cùng nhau trao đổi, thảo luận, đóng góp ý kiến cho Đề tài luận án “Nghiên cứu xây dựng phương pháp xác định nguy cơ lũ quét cho khu vực miền núi phía Bắc Việt Nam”. Theo đó, Đề tài Luận án phù hợp với chuyên ngành và mã số đào tạo; Luận án là một nghiên cứu mới, không trùng lặp với các nghiên cứu đã công bố; Luận án có ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn; Xây dựng được cơ sở khoa học đánh giá nhân tố tác động đến quản lý vận hành bền vững các hệ thống cấp nước sinh hoạt cho vùng núi cao, vùng khan hiếm nước miền núi phía Bắc; Kết quả nghiên cứu làm cơ sở cho việc xây dựng các mô hình tổ chức, quy trình vận hành và cơ chế chính sách phù hợp

Bên cạnh đó, các chuyên gia, các nhà khoa học đề nghị NCS. Vũ Thị Hồng Nghĩa chỉnh sửa bố cục luận án, mục tiêu nghiên cứu, các đóng góp mới…; rà soát cập nhật lại các tổng quan trong và ngoài nước về các vấn đề nghiên cứu liên quan đã được công bố; Nêu rõ phương pháp, nội dung, kết quả và những tồn tại, hạn chế của các nghiên cứu trước đã được công bố từ đó luận giải hướng nghiên cứu của NCS; tường minh và logic hơn phần cơ sở khoa học và phương pháp nghiên cứu; bổ sung phân tích cơ sở khoa học chọn 2 tỉnh Cao Bằng, Sơn La làm nghiên cứu điển hình; chuẩn hóa các khái niệm, thuật ngữ cho đồng bộ trong luận án; chỉnh sửa hình vẽ, bảng biểu, lỗi chính tả…. Hội thảo thống nhất đồng ý cho NCS Vũ Thị Hồng Nghĩa bảo vệ luận án tiến sĩ cấp cơ sở sau khi hoàn thiện, chỉnh sửa theo các ý kiến góp ý.