Nghiên cứu nguyên nhân và diễn biến xói lở mái hạ lưu đập đất hồ sông Sắt, tỉnh Ninh Thuận
29/12/2025An toàn đập đất đang trở thành vấn đề toàn cầu cấp thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu với tần suất ngày càng tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan. Tại Nam Trung Bộ, đặc điểm khí hậu khô hạn kéo dài xen kẽ với các trận mưa lớn, cùng với tính chất tan rã mạnh của đất đắp, là nguyên nhân chính gây mất ổn định mái đập. Nghiên cứu này tập trung phân tích quá trình xói lở tại mái hạ lưu đập hồ Sông Sắt (Ninh Thuận), dựa trên chuỗi quan trắc thực địa từ năm 2014 đến 2025 – cách tiếp cận còn hiếm gặp trong nghiên cứu trong và ngoài nước. Kết quả cho thấy số lượng và kích thước hố sụt tăng mạnh theo thời gian, có quy luật tương ứng với biến động thời tiết. Các thí nghiệm Pinhole, Crumb và ESP xác nhận đất đắp có hàm lượng hạt mịn cao, dễ mất kết cấu, tan rã khi gặp nước, đặc biệt sau các kỳ khô hạn. Nghiên cứu này đánh giá nguyên nhân và diễn biến xói lở, từ các phân tích, nghiên cứu đề xuất nhóm giải pháp kỹ thuật nhằm tăng cường an toàn công trình trong điều kiện khí hậu ngày càng khắc nghiệt
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3. KẾT QUẢ QUAN TRẮC VÀ THÍ NGHIỆM
3.1. Diễn biến xói lở theo thời gian
3.2. Kết quả thí nghiệm trong phòng xác định mức độ ta rã của đất
4. THẢO LUẬN
4.1. Cơ chế hình thành xói lở do đất tan rã
4.2. Mối liên hệ giữa khí hậu và sự suy giảm kết cấu đất
4.3. Đánh giá hiệu quả các biện pháp gia cố hiện có
4.4. Khuyến nghị giải pháp kỹ thuật
5. KẾ T LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Smith, J.A., & Brown, L.K. (2021). "Advancements in Embankment Dam Erosion Control Techniques." Journal of Geotechnical Engineering, 147(3), 04021005.
[2] Miller, G.R., & Davis, K.W. (2024). "Numerical Modeling of Seepage-Induced Erosion in Earthen Dams." Computers and Geotechnics, 152, 104857.
[3] Walker, S.J., & Hughes, L.B. (2023). "Risk Assessment of Internal Erosion in Embankment Dams." Geotechnical Risk and Safety, 14(1), 45-58.
[4] Foster, J.P., & Adams, K.L. (2024). "The Role of Vegetation in Mitigating Surface Erosion on Embankment Dams." Ecological Engineering, 182, 106689.
[5] Mitchell, D.S., & Parker, J.N. (2022). "Assessing the Impact of Soil Properties on Erosion Rates in Embankment Dams." Soil Science Society of Australia Journal, 58(4), 567-579.
[6] Campbell, R.T., & Edwards, S.L. (2020). "Design Considerations for Erosion Control in Small Earth Dams." Journal of Hydrology: Regional Studies, 32, 100745.
[7] Fujimoto, Y., & Nakamura, S. (2023). "Field Observations of Seepage-Induced Erosion in Embankment Dams." Geotechnical Engineering Journal, 70(2), 150-163.
[8] Hirose, A., & Matsumoto, D. (2020). "Numerical Analysis of Internal Erosion Processes in Earth Dams." Journal of Geotechnical and Geoenvironmental Engineering, 146(5), 04020021.
[9] Nguyễn Văn Nam, Trần Văn Dũng (2018). "Nghiên cứu đặc điểm xói lở đập đất hồ chứa nước miền Trung Việt Nam." Tạp chí Khoa học Thủy lợi, 8(3), 45 -53.
[10] Phạm Văn Hùng, Lê Hữu Quang (2021). "Đánh giá ả nh hưởng của biến đổi khí hậu đến xói lở đập đất tại khu vực Nam Trung Bộ." Tạp chí Khoa học Thủy lợi, 21(5), 30 -38.
[11] Lê Hoàng Sơn (2020). "Đặc điểm địa chất và cơ chế xói lở tại đập đất vùng khô hạn Nam Trung Bộ." Hội thảo Quốc gia về Đập và Hồ chứa nước, Hà Nội.
______________________________________________________________________
Chi tiết bài báo xem tại đây: Nghiên cứu nguyên nhân và diễn biến xói lở mái hạ lưu đập đất hồ sông Sắt , tỉnh Ninh Thuận
Trần Văn Vững
Viện Đào tạo và Khoa học ứng dụng Miền Trung, Trường Đại học Thủy lợi
TẠP CHÍ KH&CN THỦY LỢI
Ý kiến góp ý:
