Phát triển đường cá trên các hệ thống công trình thủy lợi – yêu cầu cấp thiết nhưng còn thiếu hụt về nhận thức, năng lực và chính sách

Vừa qua, PGS.TS. Nguyễn Thanh Bằng - Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam đã có buổi làm việc với Tiến sĩ John Rafferty, SFHEA, đại diện Trường Đại học Charles Sturt (Australia) là người có nhiều kinh nghiệm trong nghiên cứu, đào tạo và triển khai các giải pháp đường cá gắn với hạ tầng thủy lợi.

Đại diện Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam có PGS.TS. Nguyễn Thanh Bằng, Phó Giám đốc Viện; Đại diện lãnh đạo Ban Kế hoạch Tổng hợp; Viện Thủy công, Trung tâm Đào tạo và Hợp tác quốc tế; Phòng Thí nghiệm trọng điểm Quốc gia về Động lực học Sông Biển; Trung tâm PIM.

Tại buổi làm việc, TS. Đinh Văn Đạo đã trình bày tổng quan về cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của Viện, đồng thời giới thiệu các kết quả nghiên cứu nổi bật như đánh giá tính khả thi phát triển hệ thống đập dâng trên sông Hồng, các công nghệ xây dựng đập phục vụ chỉnh trị sông và các nghiên cứu về kinh tế nước - những nền tảng quan trọng để tích hợp các giải pháp sinh thái như đường cá trong tương lai.

Phía Australia, TS. John Rafferty đã giới thiệu dự án AdFish cùng các sáng kiến hợp tác mà Việt Nam có thể tham gia, tập trung vào đào tạo chuyên sâu, hỗ trợ xây dựng chính sách và chuyển giao kinh nghiệm trong thiết kế, vận hành đường cá cũng như tích hợp các yêu cầu bảo tồn đa dạng sinh học vào quy hoạch và phát triển hạ tầng thủy lợi.

PGS.TS. Nguyễn Thanh Bằng - Phó Giám đốc Viện (ngồi thứ nhất từ trái sang) phát biểu tại buổi làm việc

PGS.TS. Nguyễn Thanh Bằng cho rằng đường cá hiện vẫn là khoảng trống đáng kể trong hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và thực tiễn thiết kế công trình thủy lợi tại Việt Nam. Việc thiếu hụt cả về nhận thức, nguồn nhân lực chuyên môn và cơ sở khoa học đang là rào cản lớn đối với việc triển khai rộng rãi các giải pháp này, đặc biệt trong bối cảnh gia tăng các công trình đập dâng và chỉnh trị sông.

Hai bên đã thống nhất định hướng hợp tác toàn diện nhằm nâng cao năng lực trong lĩnh vực này, bao gồm: phát triển các chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ, tổ chức khóa học ngắn hạn và hội thảo chuyên đề; đồng thời xây dựng các mô hình thí điểm đường cá tại Khu Thí nghiệm nghiên cứu mô hình sông biển và công nghệ cao thủy lợi của Viện tại Hòa Lạc phục vụ nghiên cứu, đào tạo và hỗ trợ quá trình xây dựng chính sách. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm từng bước nội địa hóa công nghệ và tích hợp yêu cầu sinh thái vào hệ thống thủy lợi của Việt Nam.

Kết luận buổi làm việc, hai bên thống nhất thúc đẩy hợp tác theo lộ trình từ đào tạo, nâng cao năng lực đến mở rộng nghiên cứu chung, thông qua các chương trình, dự án và nguồn hiệp định thư. Đồng thời, tăng cường trao đổi chuyên gia giữa Australia và Việt Nam nhằm hoàn thiện cơ sở khoa học, công nghệ và từng bước hình thành khung chính sách cho phát triển hệ thống đường cá trong các công trình thủy lợi, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao tính bền vững của hạ tầng thủy lợi trong dài hạn.

Đ.V.Đ