Tăng cường hợp tác quốc tế trong định giá và hạch toán tài nguyên nước tại Việt Nam

Phân bổ hiệu quả tài nguyên nước cần được đặt trên nền tảng hạch toán và lượng hóa đầy đủ giá trị của nước, bao gồm giá trị kinh tế, xã hội và môi trường.Những giá trị này cần áp dụng các công cụ kinh tế để chuyển hóa thành chỉ số làm cơ sở cho quyết định phân bổ, qua đó bảo đảm an ninh nguồn nước, bảo vệ hệ sinh thái và thúc đẩy phát triển bền vững, bao trùm. Yêu cầu này ngày càng cấp thiết trong bối cảnh tài nguyên nước suy giảm do biến đổi khí hậu và áp lực gia tăng từ phát triển kinh tế - xã hội.

Trong bối cảnh đó, ngành thủy lợi cần chuyển từ cách tiếp cận truyền thống sang tiếp cận dựa trên kinh tế học tài nguyên nước, trong đó trọng tâm là hạch toán tài nguyên nước (water accounting) gắn với các công cụ kinh tế nhằm lượng hóa giá trị và chi phí của nước theo các mục tiêu sử dụng khác nhau. Đây cũng là lĩnh vực đòi hỏi tăng cường hợp tác quốc tế để tiếp thu kinh nghiệm, phương pháp và khung thể chế đã được kiểm chứng, phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Từ ngày 22 đến 28/3, Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam (VAWR) và Viện Nghiên cứu Nước Goyder (thuộc Đại học Adelaide, Australia) đã phối hợp tổ chức chuỗi hoạt động trao đổi học thuật và khảo sát thực địa tại VAWR, Hải Phòng và Tuyên Quang. Nội dung tập trung vào ứng dụng các công cụ kinh tế trong quản lý tài nguyên nước, đặc biệt là định giá tài nguyên nước phục vụ phân bổ đa mục tiêu.

Phía Việt Nam, TS. Đinh Văn Đạo đã trình bày các kết quả nghiên cứu và định hướng của VAWR, nhấn mạnh các lĩnh vực ưu tiên hợp tác gồm: hạch toán tài nguyên nước; kinh tế nước; cơ chế giá sản phẩm, dịch vụ thủy lợi; và tối ưu hóa phân bổ tài nguyên nước. Về phía Australia, TS. Alec cùng các chuyên gia đã chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong việc thiết lập khung thể chế hạch toán tài nguyên nước, tích hợp các giá trị đa mục tiêu của nước (kinh tế - xã hội - môi trường), vấn đề GEDSI, kinh tế nông nghiệp và chuyển đổi các giá trị này thành thông tin định lượng phục vụ ra quyết định tối ưu.

Đại diện Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam, PGS.TS. Nguyễn Thanh Bằng - Phó Giám đốc Viện cùng các đại diện của Ban Kế hoạch Tổng hợp, Viện Kinh tế Thủy lợi, Viện Nước, Tưới tiêu và Môi trường, Trường Đại học Thủy lợi, đã chia sẻ quan điểm và khẳng định hạch toán tài nguyên nước dựa trên công cụ kinh tế là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực mới, phức tạp do vậy cần đòi hỏi sự hợp tác quốc tế sâu rộng.

PGS.TS. Nguyễn Thanh Bằng - Phó Giám đốc Viện đề xuất sẽ ưu tiên phát triển một đến hai nghiên cứu điển hình tại các hệ thống thủy lợi ở Hải Phòng hoặc Tuyên Quang nhằm thử nghiệm phương pháp hạch toán, từ đó làm cơ sở nhân rộng thông qua các chương trình, dự án hợp tác song phương.

Trong khuôn khổ làm việc tại Việt Nam, đoàn chuyên gia Australia và các đối tác đã làm việc với Đại sứ quán Australia tại Việt Nam, Cục Quản lý và Xây dựng công trình Thủy lợi, các Sở Nông nghiệp và Môi trường, cùng các Công ty và Ban quản lý khai thác công trình thủy lợi tại Hải Phòng và Tuyên Quang.

Các trao đổi tập trung vào xác định các vấn đề ưu tiên của ngành cũng như cơ hội về nguồn lực để triển khai thực hiện các mục tiêu về hạch toán tài nguyên nước gắn với các công cụ kinh tế trong thực tiễn quản lý phục vụ khai thác đa mục tiêu các hệ thống thủy lợi.

Dự kiến trong thời gian tới, Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam và đoàn chuyên gia của Australia sẽ phối hợp tổ chức hội thảo quốc tế nhằm chia sẻ các kết quả nghiên cứu về hiện trạng quản lý tài nguyên nước ở Việt Nam và khung nghiên cứu tài nguyên nước của Australia có khả năng áp dụng tại Việt Nam.

Đ.V.Đ